Oranżeria, a może ogród zimowy? Bananowce w Werkach. #foto-GRAFIA

W naszym klimacie jak znalazł. Nie szklarnia, nie oranżeria, a ogród zimowy połączony z domem, na tyle ciepły by rośliny gorącego klimatu bez problemu przetrwały północną zimę.

Ogród zimowy w Werkach

Ten z litografii pochodzącej z „Album wileńskiego” znajdował się w Werkach pod Wilnem. Wybudowano go ok. roku 1840 na zlecenie ówczesnego właściciela pałacu Ludwika Sayn-Wittgenstein-Sayn. Leonilla – podpisana na grafice była jego piękną żoną (patrz!).

Jeden z przewodników po Wilnie i okolicy zapodawał: „Do pałacu po lewej stronie, przybudowano nader piękny i kosztowny ogród”. Zaiste musiał być kosztowny skoro wysokość tego ogrodu zimowego wynosiła dwie kondygnacje, a i egzotyczne rośliny zaświadczały o stanie majątkowym właściciela.

Bananowce o imponujących liściach, palmy ustawione na wysokich kolumnach oplecione przez pnącza, gęstwa tła (może to bambusy?), wyraźne zarysy liści na pierwszym planie. Trudne do rozpoznania.  I plamy kolorowych kwiatów. Hibiskusy? Storczyki? Wszystko ze znakiem zapytania.

Fontanna (także na podjeździe do pałacu odkryć można podobną w formie), stolik z rozpoczętą lekturą i ogrodowe krzesła.

Czekam na podpowiedzi co rosło w jardin d’hiver Leonilli?

Oranżeria w Werkach

Brama główna (z tyłu pałac i fontanna).                             Ogród zimowy widoczny jest z prawej strony                                                                                                               gmachu.

Oranżeria – trochę historii

Pierwsze budynki podobne do oranżerii pojawiły się w XIII wieku, ale dopiero w wieku XVI stały się bardziej powszechne. Nie trudno domyśleć się, że nazwę wzięły od pomarańczy. Wystarczy wspomnieć Starą Pomarańczarnię w Łazienkach.

Budowle te charakteryzowały się wielkimi przeszklonymi oknami od strony południowej. Wnętrza ozdabiano roślinami (tym  estetycznym walorem oranżerie różnią się od szklarni, które służyły produkcji roślinnej), umieszczano kolekcje rzeźb, a z biegiem czasu stawały się zielonymi pokojami wypoczynkowymi.

Szczególny rozwój ogrodów zimowych i innych szklanych konstrukcji miał miejsce w XIX wieku – podkreślały status materialny właścicieli. Właśnie z tego okresu pochodzi ogród zimowy w Werkach. Prawdopodobnie miała konstrukcję żeliwną; prototypem mogła być cieplarnia w Jardin des Plantes w Paryżu zbudowana w 1833 r.

Ogród zimowy – według terminologii nowoczesnego budownictwa jest to budynek kubaturowy. Ogród zimowy często mylony jest z oranżerią w potocznym znaczeniu tego słowa) lub werandą z powodu podobnego zastosowania – i szklarnią z powodu bezpośredniego (i niewłaściwego) kojarzenia nazw.

Oranżeria / pomarańczarnia – ogrzewany budynek o szklanym dachu i ścianach, w którym przechowuje się lub hoduje rośliny nie nadające się w danej miejscowości czy danej porze roku do uprawy gruntowej, zwłaszcza rośliny tropikalne.

Palmiarnia – szklarnia o wysokości od 18 do 28 metrów i umiarkowanej temperaturze, przenaczona do uprawy palm i innych roślin egzotycznych.

Pałac Kryształowy – (The Crystal Palace) – niezachowany budynek z żeliwnych i szklanych prefabrykatów (pierwszy obiekt w całości prefabrykowany), pierwotnie wzniesiony w Hyde Parku w Londynie (1851). Zaprojektowany przez Josepha Paxtona budynek miał 549 m długości i 43 m wysokości.

Szklarnia / cieplarnia – budynek o oszklonych ścianach  i szklanym dachu zwykle sztucznie ogrzewany, służący do hodowani  roślin warzywnych i ozdobnych w odpowiednim mikroklimacie.

Inspekt – płytka skrzynia bez dna z drewna lub lekkiego betonu, przykrywane specjalnymi oknami, a w razie przymrozków matami; służą do uprawy roślin poza normalnym okresem wegetacji.

Ananasiarnia – rodzaj inspektu, zagłębionego w ziemi, ogrzewanego końskim nawozem umieszczonym w okalających inspekt korytach. (wkrótce więcej na ten temat).

Figarnia – cieplarnia przeznaczona do uprawy drzew figowych.

Źródła:

polona.pl

Album Wileńskie (1845-1875).

Adam Honory Kirkor Przechadzki po Wilnie i jego okolicach (1856).

Stanisława Wehle-Strzelecka Ewolucja koncepcji ogrodu zimowego jako miejsca kontaktu człowieka. W: Współczesne miasto jako środowisko życia człowieka zintegrowane z przyrodą. s. 153-165.

Słownik języka polskiego PWN.

Wikipedia